Het stage-gate model: de beslismomenten in productontwikkeling

Wat is het stage-gate model?

Het stage-gate model brengt een nieuw product in fases naar de markt, met een vast beslismoment ertussen. In een fase (stage) doet het team het werk. Bij een gate kijkt iemand met beslisrecht naar de uitkomst. Die kiest: mag het project door naar de volgende fase?

Het model komt van de Canadese onderzoeker Robert G. Cooper, verbonden aan McMaster University. De term stage-gate verscheen volgens Cooper voor het eerst in 1988. In 1990 beschreef hij het model in Business Horizons, in het artikel Stage-gate systems: a new tool for managing new products.

Het idee erachter is eenvoudig. Elke fase kost meer dan de vorige. Een prototype kost meer dan een schets, een matrijs meer dan een prototype. Cooper zegt het zo: met elke fase stijgt de investering, maar ook de kwaliteit van de informatie. Je zet dus pas meer geld in als je meer weet.

Welke fasen een traject heeft, lees je in wat is productontwikkeling. Dit artikel gaat over de momenten ertussen.

De fases en gates van het stage-gate model

De bekendste versie heeft vijf fases, met een ontdekkingsfase vooraf en een gate vóór elke fase. Cooper beschrijft het model op de site van Stage-Gate International. Vertaald ziet het er zo uit:

Elke fase is werk voor één team. Ontwerp, techniek, inkoop en marketing werken er tegelijk aan. Cooper benadrukt dat er geen overdracht is van afdeling naar afdeling: één team brengt het project van idee tot lancering.

Het aantal fases verschilt per bron: vijf of zes, afhankelijk van of je de ontdekking meetelt. Het principe blijft gelijk: werken in een fase, beslissen bij een gate.

Wat beoordeel je bij een gate?

Bij elke gate liggen drie dingen op tafel: wat de fase heeft opgeleverd, de criteria en het besluit. Cooper noemt ze deliverables, criteria en output.

1. Wat er ligt. De uitkomsten van de vorige fase: onderzoek, technische resultaten, een financiële analyse en een bijgewerkt plan.
2. Waarop je toetst. Twee soorten criteria: is het project ver genoeg, en is het de moeite waard? Hoe ver een product technisch is, druk je uit in technology readiness levels.
3. Wat je besluit. Een duidelijk besluit, met een afgesproken plan voor de volgende fase.

Er zijn vier mogelijke besluiten:

• Go: door naar de volgende fase, met het geld en de mensen die daarbij horen.
• Kill: stoppen, voordat het project meer geld kost.
• Hold: het project is goed, maar nu niet. Het wacht.
• Recycle: de fase gaat geheel of deels over, daarna beslis je opnieuw.

Bij een groot bedrijf beslist een groep managers: de gatekeepers. Ontwikkel je één product, dan ben jij de gatekeeper, als eigenaar of directeur.

Een gate zonder vooraf afgesproken criteria is een vergadering, geen beslismoment. Leg daarom bij de start van een fase vast wat er aan het eind moet liggen. Spreek ook af wanneer dat goed genoeg is. Dan beslis je op bewijs, en niet op gevoel of op wat er al in het project zit.

Het stage-gate model bij een fysiek product

Bij een fysiek product horen de belangrijkste gates op de momenten waarop de kosten een sprong maken. Een schets aanpassen kost weinig. Een gefreesd prototype kost meer. Een spuitgietmatrijs is een forse investering, en een wijziging daarna kost een nieuwe matrijs.

Brisk werkt in drie fases: Design, Develop en Deliver. Daarin liggen vier gates die bij een fysiek product het verschil maken:

Hoort er een CE-markering bij je product? Neem die eisen dan op in het programma van eisen. Dan tellen ze bij elke gate mee, en niet pas vlak voor de levering.

De gate vóór de matrijs is bij een fysiek product de belangrijkste. Tot dat moment kost een wijziging vooral tijd. Daarna kost dezelfde wijziging een aangepaste of nieuwe matrijs. Een werkend prototype bewijst hier weinig: een 3D-print kan goed werken terwijl het ontwerp niet te spuitgieten is. Lees daarover waarom een prototype nog geen productierijp product is.

Uit de praktijk: voor een spuitgietbare behuizing van camerasystemen voor plantonderzoek ontwierp Brisk vanaf het begin voor spuitgieten. Wanddiktes, lossingen, ribben, deelnaden en bevestigingspunten gingen door een DFM-controle. Juist in die details zitten de matrijskosten, de stukprijs en de kwaliteit.

Brisk werkt met vaste fases, vaste deliverables en vaste prijzen. Je weet vooraf wat een fase kost en wat je aan het eind in handen hebt. Zo beslis jij bij elke mijlpaal of je doorgaat. Wat er per fase gebeurt en waar de kosten zitten, lees je in de gids product laten maken.

Wil je weten wat de fases van jouw product kosten, voordat je de eerste gate passeert? Met de prijscalculator krijg je na een paar vragen een prijsindicatie. Bereken je prijs →

Voor- en nadelen van het stage-gate model

Het grootste voordeel is dat je geld in stappen uitgeeft. Het grootste nadeel is dat wachten op een gate tijd kost.

Voordelen:

• Je ziet problemen vroeg, als ze nog goedkoop op te lossen zijn.
• Je zet geld in per fase, niet in één keer.
• Het is duidelijk wie beslist, en waarop.
• Een zwak project stopt voordat het duur wordt.

Nadelen:

• Een gate kan een formaliteit worden, met veel papier en weinig besluit.
• Wachten op een gate-review houdt het werk op.
• Het model gaat uit van een rechte lijn, terwijl ontwikkelen vaak heen en weer gaat.

Stage-gate en agile: het hybride model

Je kunt de gates houden en binnen een fase in korte rondes werken. Dat heet Agile-Stage-Gate. Cooper en Anita Friis Sommer onderzochten in 2016 hoe dit hybride model werkt bij fabrikanten van fysieke producten. Hun conclusie: sprints en scrums uit de softwarewereld zijn bruikbaar, maar niet zonder aanpassing.

Een softwareteam levert na een sprint werkende code. Een fysiek product is na twee weken zelden af. Cooper en Sommer stellen daarom voor dat een sprint eindigt met een protocept. Dat is iets tussen concept en prototype, waarop klanten al kunnen reageren.

Dat sluit aan bij hoe Brisk naar prototypes kijkt. Een prototype is een leermiddel, geen eindproduct. Binnen Develop volgen rondes van bouwen en testen elkaar op, tot de gate. Welk prototype in welke fase zinvol is, lees je bij prototype ontwikkeling.

Voor één product heb je de gates nodig, niet de bureaucratie eromheen. Het model komt uit grote bedrijven met veel projecten tegelijk. Daar kiezen de gatekeepers ook welke projecten voorrang krijgen. Ontwikkel je één product, dan is per gate genoeg: wat er ligt, vooraf afgesproken criteria en één besluit.

Wil je een product ontwikkelen met vaste beslismomenten en vaste prijzen per fase? Brisk regelt ontwerp, engineering, prototypes en productie met één aanspreekpunt, en jij beslist bij elke mijlpaal. Bereken je prijs → of neem contact op als je eerst wilt overleggen.

Veelgestelde vragen over het stage-gate model

Wat is het verschil tussen stage-gate en phase-gate?

Er is geen wezenlijk verschil. Phase-gate is een andere naam voor hetzelfde principe: fases met beslismomenten ertussen. Stage-Gate is de naam die Robert Cooper aan zijn versie gaf.

Wat betekent stage gating?

Stage gating is werken volgens het stage-gate principe. Een project gaat pas naar de volgende fase als het bij een gate is goedgekeurd.

Hoeveel fases heeft het stage-gate model?

De bekendste versie heeft vijf fases: concept, business case, ontwikkeling, testen en valideren, en lancering. Daarvoor komt een ontdekkingsfase. Tussen de fases liggen vijf gates.

Welke besluiten neem je bij een gate?

Go (door), Kill (stoppen), Hold (wachten) of Recycle (de fase overdoen). Bij elk besluit hoort een plan voor de volgende stap.

Werkt het stage-gate model ook voor een klein bedrijf?

Ja, als je het licht houdt. Je hebt geen commissie nodig, wel vooraf afgesproken criteria en een vast moment om te beslissen. Met een vaste prijs per fase weet je bij elke gate wat de volgende stap kost.

Wat je nu kunt doen

Schrijf voor je product op welke gates je wilt en wat er bij elke gate moet liggen. Begin bij de gate vóór de matrijs: welke tests, welke tekeningen en welke stukprijs wil je zien voordat je die bestelling doet? Wil je dat traject niet zelf regisseren? Kijk dan wat een productontwikkeling bedrijf voor je regelt, van idee tot levering.